AI pomoże polskim sędziom - rusza nowy projekt

Ministerstwo Cyfryzacji i Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) podpisały list intencyjny dotyczący wykorzystania sztucznej inteligencji w sądownictwie administracyjnym. W pierwszym etapie 30 pracowników NSA przetestuje Asystenta Urzędniczego AI, który ma pomagać m.in. w analizowaniu dokumentów, wyszukiwaniu przepisów i przygotowywaniu pism.

Docelowo na bazie tego rozwiązania ma powstać specjalny asystent AI dla sędziów sądów administracyjnych, wykorzystujący polski model językowy PLLuM.

Najpierw pilotaż z udziałem 30 pracowników NSA

Ministerstwo Cyfryzacji udostępni Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu pilotażową wersję Asystenta Urzędniczego AI, przygotowanego z myślą o administracji publicznej.

W testach weźmie udział 30 pracowników NSA, określanych jako ambasadorzy projektu. Sprawdzą oni cztery główne zastosowania narzędzia:

• Streszczanie i porównywanie dokumentów – szybsza analiza materiałów i wychwytywanie różnic między dokumentami.
• Generowanie projektów pism – pomoc w przygotowywaniu dokumentów.
• Wyszukiwanie przepisów prawa – wsparcie w odnajdywaniu odpowiednich regulacji.
• Anonimizacja – usuwanie lub ukrywanie danych pozwalających na identyfikację osób.

Ministerstwo podkreśla, że każdy dokument przygotowany przez AI będzie musiał zostać sprawdzony i zatwierdzony przez sędziego. Sztuczna inteligencja ma wspierać pracę sądów, a nie zastępować osoby odpowiedzialne za podejmowanie decyzji.

Powstanie specjalny asystent AI dla sędziów

Wyniki pilotażu mają posłużyć do opracowania Asystenta AI Sędziego Sądu Administracyjnego. Będzie to rozwiązanie dostosowane do pracy sędziów i ich asystentów, obejmujące funkcje związane z orzekaniem oraz obsługą akt spraw.

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, prof. Jacek Chlebny, zapowiedział, że doświadczenia z testów Asystenta Urzędniczego AI mają stać się podstawą do stworzenia i dalszego rozwijania narzędzia przeznaczonego dla sądownictwa administracyjnego.

Na obecnym etapie nie podano terminu zakończenia pilotażu ani daty udostępnienia gotowego asystenta sędziom.

Polski model PLLuM i współpraca z NASK

W ramach porozumienia Ministerstwo Cyfryzacji zapewni NSA oraz pozostałym sądom administracyjnym dostęp do kolejnych wersji Asystenta Urzędniczego AI. Zapewni również wsparcie przy wdrażaniu polskiego modelu językowego PLLuM.

Współpraca obejmie także wymianę danych potrzebnych do rozwijania narzędzi:

• NSA udostępni Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej (NASK) orzeczenia z Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych.
• NASK będzie mogła wykorzystywać udostępnione orzeczenia wyłącznie do doskonalenia narzędzi sztucznej inteligencji.

Zgodnie z zapowiedzią współpraca ma opierać się na zasadach dobrowolności i przejrzystości.

Ostateczna decyzja pozostanie w rękach człowieka

Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski zaznaczył, że wdrażanie AI nie może podważać kompetencji sędziów, asystentów i pozostałych pracowników wymiaru sprawiedliwości.

Według ministra nowe technologie mają przede wszystkim usprawniać wykonywanie codziennych obowiązków i zarządzanie procesami. Warunkiem ich skutecznego wykorzystania jest dostęp do wiarygodnych, odpowiednio zdigitalizowanych danych oraz przejrzystość działania systemów.

Podpisany list intencyjny rozpoczyna współpracę nad wykorzystaniem AI w sądownictwie administracyjnym. Na razie chodzi o testy i przygotowanie rozwiązania, a nie wdrożenie gotowego systemu we wszystkich sądach.