Sony FX5 oficjalnie - 5K Open Gate, wewnętrzny zapis RAW i rozwiązania z profesjonalnych kamer CineAlta

 

Sony zaprezentowało FX5, nową pełnoklatkową kamerę z rodziny Cinema Line, która w ofercie producenta zajmuje miejsce pomiędzy kompaktowym modelem FX3 a większą i bardziej rozbudowaną FX6. Konstrukcja pozostaje zbliżona rozmiarami do FX3, ale wewnątrz znalazł się nowy, w pełni warstwowy przetwornik Exmor RS CMOS oraz procesor BIONZ XR2 z osobnym modułem odpowiedzialnym za przetwarzanie funkcji wykorzystujących AI.

 

Najważniejsze nowości to pierwszy w serii FX tryb Open Gate, wewnętrzne nagrywanie w 16-bitowym formacie RAW X-OCN, trzy bazowe wartości ISO i ponad 15-stopniowy zakres dynamiczny w S-Log3. FX5 rejestruje obraz 5K z prędkością do 60 kl./s, 4K do 120 kl./s oraz Full HD do 240 kl./s. Sony zapowiedziało również przyszłą aktualizację, która ma między innymi dodać zapis z prędkością do 240 kl./s w formacie X-OCN.

 

Przedsprzedaż rozpoczęła się 22 lipca, a dostawy mają ruszyć w sierpniu 2026 roku. Polska cena kamery wynosi około 23 tys. zł. Sony zapowiada sprzedaż korpusu z uchwytem wyposażonym w moduł XLR.

 

 

Czym seria Sony FX różni się od aparatów Alpha i czym jest CineAlta?

 

Aparaty Sony Alpha są projektowane przede wszystkim jako konstrukcje fotograficzne lub hybrydowe. Zależnie od modelu mogą oferować bardzo rozbudowane funkcje filmowe, ale nadal zachowują tryby fotograficzne, wizjer, migawkę mechaniczną, obsługę lamp błyskowych oraz interfejs dostosowany również do wykonywania zdjęć. Przykładem takiego podejścia są modele z serii A7S, A7R czy A1.

 

Cinema Line FX jest przeznaczona przede wszystkim do realizacji materiałów wideo. Kamery te mogą korzystać z podobnych matryc, procesorów, obiektywów z mocowaniem E, autofokusa i stabilizacji jak aparaty Alpha, ale ich obudowy, menu i wyposażenie są lepiej dostosowane do długiego filmowania. Do ich charakterystycznych cech należą aktywne chłodzenie, liczne punkty montażowe, obsługa kodu czasowego, możliwość podłączenia modułu XLR, narzędzia kontroli ekspozycji oraz interfejs oparty na parametrach używanych podczas profesjonalnej produkcji filmowej. W przypadku FX5 rozdział jest wyjątkowo wyraźny, ponieważ kamera nie ma trybu fotograficznego.

 

CineAlta to z kolei nazwa najbardziej profesjonalnej rodziny cyfrowych kamer filmowych Sony oraz związanego z nimi środowiska produkcyjnego. Rozwiązania CineAlta są przeznaczone między innymi do realizacji filmów fabularnych, seriali i wysokobudżetowych produkcji reklamowych. Do tej grupy należą konstrukcje takie jak VENICE 2. FX5 nie jest kamerą tej samej klasy, ale przejmuje z droższych modeli wybrane elementy, w tym format X-OCN, układ głównego ekranu BIG6 oraz sposób organizacji menu.

 

 

Pełna powierzchnia matrycy i nagrywanie 5K Open Gate

 

FX5 jest pierwszą kamerą z serii FX, która pozwala odczytać wszystkie piksele pełnoklatkowej matrycy w proporcjach 3:2. Tryb Open Gate wykorzystuje pełną szerokość i wysokość przetwornika, zamiast od początku ograniczać obraz do proporcji 16:9 lub 17:9.

 

Nie oznacza to, że gotowy film powinien mieć proporcje 3:2. Najważniejszą zaletą Open Gate jest większa swoboda podczas kadrowania w postprodukcji. Z jednego materiału łatwiej przygotować klasyczną wersję poziomą, pionowy film do mediów społecznościowych oraz kadr o innych proporcjach. Tryb jest również przydatny podczas korzystania z obiektywów anamorficznych.

 

W momencie premiery zapis 5K Open Gate z prędkością do 60 kl./s wymaga korzystania z formatu X-OCN. Oznacza to większą ilość danych niż podczas nagrywania w standardowych kodekach XAVC. Zapowiedziana aktualizacja systemu ma dodać zapis XAVC S-I w proporcjach 3:2, dzięki czemu wykorzystanie Open Gate nie będzie zawsze wymagało pracy z plikami RAW.

 

Kamera pozwala także wybrać odczyt matrycy w proporcjach 17:9 i 16:9 oraz skorzystać z trybu Super 35 mm. Wbudowana funkcja desqueeze umożliwia wyświetlenie prawidłowych proporcji obrazu z obiektywów anamorficznych o współczynnikach 1,3x, 1,5x, 1,6x, 1,8x i 2,0x.

 

Wewnętrzny zapis X-OCN bez zewnętrznego rejestratora

 

Drugą kluczową zmianą jest możliwość zapisywania materiału RAW bezpośrednio na kartach pamięci. FX5 wykorzystuje opracowany przez Sony 16-bitowy format X-OCN typu scene-linear, znany wcześniej ze znacznie droższych kamer filmowych producenta.

 

Dostępne są trzy warianty zapisu: X-OCN LT oraz nowe X-OCN C1 i C2. Dwa ostatnie zapewniają mocniejszą kompresję i mają ograniczyć objętość plików, zachowując dużą elastyczność podczas korekcji koloru. Operator może później swobodniej zmieniać między innymi balans bieli, odcień oraz sposób redukcji szumów.

 

Wewnętrzny zapis RAW jest ważny także ze względów praktycznych. Nie wymaga montowania dodatkowego rejestratora, przewodów ani kolejnego źródła zasilania. Jednocześnie wykorzystanie najbardziej wymagających trybów będzie wiązało się z koniecznością zakupu szybkich i kosztownych kart CFexpress Type A.

 

Sony nie ogranicza użytkowników wyłącznie do RAW. FX5 obsługuje również kodeki XAVC, które mogą być rozsądniejszym wyborem przy materiałach reporterskich, internetowych i produkcjach, w których szybkość montażu jest ważniejsza niż maksymalna swoboda korekcji obrazu.

 

 

Trzy bazowe wartości ISO i tryb Dual Gain Shooting

 

Sony FX5 oferuje trzy bazowe poziomy czułości: ISO 800, ISO 4000 oraz ISO 12800. Dodatkowa wartość ISO 4000 wypełnia dużą lukę pomiędzy podstawowymi poziomami znanymi z FX3, A7S III i FX6. Powinna być szczególnie przydatna we wnętrzach, o zmierzchu oraz podczas pracy z umiarkowaną ilością światła.

 

Osobną funkcją jest Dual Gain Shooting, który ma zwiększać zakres tonalny, poprawiać odwzorowanie przejść w cieniach i ograniczać szumy bez usuwania drobnych szczegółów. Funkcja nie jest jednak dostępna przy wszystkich ustawieniach i nie należy jej traktować jako zamiennika trzech bazowych wartości ISO.

 

Podczas nagrywania w S-Log3 producent deklaruje ponad 15-stopniowy zakres dynamiczny. Użytkownik może również samodzielnie zdecydować o poziomie redukcji szumów lub całkowicie ją wyłączyć, pozostawiając ten etap do wykonania w postprodukcji.

 

Autofokus AI i stabilizacja obrazu

 

Procesor BIONZ XR2 zawiera moduł AI odpowiadający między innymi za rozpoznawanie obiektów. Kamera analizuje nie tylko oczy, ale także pozycję głowy oraz całego ciała człowieka. Powinna dzięki temu skuteczniej utrzymywać ostrość, gdy twarz zostanie chwilowo zasłonięta albo osoba odwróci się od kamery.

 

Sony zastosowało również automatyczne śledzenie balansu bieli ATW. System wykorzystuje czujniki światła widzialnego i podczerwieni oraz analizę rodzaju oświetlenia, aby ograniczyć nagłe zmiany kolorystyki podczas przechodzenia pomiędzy różnymi źródłami światła.

 

W korpusie znajduje się 5-osiowa stabilizacja matrycy. Według Sony zakres korekcji przechyłu został zwiększony około dwukrotnie względem FX3. Oprócz stabilizacji standardowej i trybu Active pojawił się skuteczniej działający Dynamic Active. Trzeba jednak uwzględnić zawężenie kąta widzenia, a bardziej zaawansowane tryby stabilizacji nie są dostępne podczas nagrywania RAW.

 

Większy ekran, profesjonalne menu i opcjonalny wizjer

 

Pod względem wyglądu FX5 nadal przypomina FX3, ale otrzymał większy, 3,5-calowy ekran LCD o rozdzielczości około 2,76 mln punktów. Konstrukcja pozwala wychylać ekran w górę i w dół oraz odchylać go na bok. Operator może więc korzystać z ustawienia typowego dla kamer filmowych albo obrócić wyświetlacz do nagrywania samego siebie.

 

Informacje o parametrach nagrywania mogą być wyświetlane na krawędziach ekranu, aby nie zasłaniały podglądu. Główny ekran BIG6 grupuje najważniejsze ustawienia, w tym liczbę klatek na sekundę, ekspozycję i tablice LUT. Menu ma przypominać rozwiązania stosowane w FX6 i kamerach CineAlta, zamiast kopiować interfejs aparatów Alpha.

 

Opcjonalny wizjer DVF-EL1 wykorzystuje 0,58-calowy panel OLED o rozdzielczości około 7,07 mln punktów. Można go odchylać w zakresie do 90 stopni. Problemem może być jednak sposób mocowania. Wizjer zajmuje miejsce nad stopką Multi Interface, dlatego nie można używać go jednocześnie z uchwytem XLR.

 

 

Dźwięk 32-bit float i cztery kanały audio

 

Dedykowany uchwyt XLR-H2 ma dwa złącza XLR/TRS i pozwala rejestrować cztery kanały dźwięku. Najważniejszą nowością jest wewnętrzny zapis z częstotliwością próbkowania do 96 kHz w 32-bitowym formacie zmiennoprzecinkowym.

 

Format 32-bit float zapewnia bardzo szeroki zakres dynamiki i ogranicza ryzyko trwałego przesterowania materiału. Jest szczególnie przydatny w dokumencie, reportażu i pracy jednoosobowej, gdy operator nie może stale kontrolować poziomu każdego mikrofonu. Funkcja wymaga jednak zastosowania dedykowanego uchwytu i nie obejmuje automatycznie każdego mikrofonu podłączonego do złącza 3,5 mm.

 

Obudowa przygotowana do długiego filmowania

 

FX5 ma aktywny system chłodzenia z wentylatorem umieszczonym w oddzielnej komorze. Konstrukcja ma umożliwiać długie nagrywanie i jednocześnie zachowywać odporność na pył oraz wilgoć.

 

Na obudowie rozmieszczono dodatkowe punkty montażowe, dzięki czemu część akcesoriów można przykręcić bez stosowania pełnej klatki operatorskiej. Na spodzie znalazły się dwa gwinty, które powinny stabilniej mocować płytkę statywową i ograniczać obracanie się korpusu.

 

Wyposażenie obejmuje pełnowymiarowe HDMI, dwa porty USB-C z obsługą USB Power Delivery, złącze Ethernet oraz wejścia mikrofonowe i słuchawkowe. Kod czasowy można doprowadzić przez opcjonalny przewód USB-C–BNC. Kamera współpracuje także z aplikacją Monitor & Control, pozwalającą na podgląd i zdalne sterowanie z telefonu, tabletu lub komputera Mac.

 

Zasilanie zapewnia akumulator NP-SA100 o pojemności 2670 mAh. Według Sony oferuje on około 1,3 razy większą pojemność niż NP-FZ100 używany między innymi w FX3. Kamera może być również stale zasilana przez USB-C.

 

 

Część funkcji pojawi się dopiero w 2027 roku

 

Sony już podczas premiery zapowiedziało aktualizację oprogramowania do wersji 2.0, planowaną na sierpień 2027 roku lub później. Ma ona przynieść nagrywanie HFR z prędkością do 240 kl./s w X-OCN, zapis XAVC S-I w trybie Open Gate 3:2, interfejs dostosowany do filmowania w pionie oraz możliwość zapisywania pojedynczych klatek z nagrania.

 

Oznacza to, że część funkcji prezentowanych jako istotne zalety FX5 nie będzie dostępna w dniu rozpoczęcia sprzedaży. Datę aktualizacji określono przy tym dość ostrożnie, dlatego zakup kamery warto oceniać na podstawie możliwości dostępnych w momencie premiery, a nie wyłącznie zapowiedzi dotyczących przyszłego oprogramowania.

 

Matti Haapoja: przede wszystkim jakość obrazu i użyteczny RAW

 

Matti Haapoja uważa, że jakość obrazu jest najważniejszym argumentem przemawiającym za FX5. Szczególnie wysoko ocenia szczegółowość, kolorystykę i sposób odwzorowania obrazu w 16-bitowym X-OCN. Jego zdaniem różnica względem FX3 jest wyraźna, natomiast różnice pomiędzy poszczególnymi wariantami X-OCN są znacznie mniejsze. Za szczególnie praktyczny uznaje X-OCN C2, który zapewnia rozsądniejszą wielkość plików i płynnie działał w jego projekcie DaVinci Resolve na wydajnym komputerze Apple.

 

Haapoja bardzo dobrze ocenia także pracę w słabym świetle i uważa, że FX5 wypada pod tym względem lepiej od FX3. Docenia większy ekran, dodatkowe punkty montażowe i możliwość podłączenia opcjonalnego wizjera. Sam wizjera nie potrzebuje, ale odpowiada mu to, że użytkownik może zdecydować, czy chce go zamontować.

 

Najbardziej odczuwalny jest brak wewnętrznych filtrów ND. Krytycznie ocenia także wyłączanie autofokusa podczas korzystania z funkcji desqueeze oraz ograniczenie stabilizacji do podstawowego trybu podczas nagrywania RAW. Dynamic Active zapewnia mocniejszą stabilizację, ale wymaga dużego przycięcia obrazu, a jego działanie nie zawsze wyglądało naturalnie.

 

Jego końcowa ocena jest bardzo pozytywna. Zapowiada zastąpienie FX3 nowym modelem i traktuje FX5 właściwie jako mocno ulepszonego FX3 Mark II. Zwraca jednak uwagę, że podobna obudowa i wyższa cena mogą sprawić, że kamera nie będzie na pierwszy rzut oka wyglądała na przełomową. Według niego najważniejsze zmiany dotyczą matrycy, jakości obrazu i kodeków, a nie wyglądu urządzenia.

 

 

Philip Bloom: najlepsza kamera wideo Sony, ale z irytującym interfejsem

 

Philip Bloom nazywa FX5 konstrukcją ideowo zbliżoną do oczekiwanego FX3 Mark II, chociaż pod względem możliwości wyprzedzającą również starszą FX6. Bardzo dobrze ocenia trzy bazowe czułości, a szczególnie dodatkowe ISO 4000, które wypełnia lukę pomiędzy ISO 800 i 12800. Jego zdaniem FX5 może być nowym liderem pod względem jakości obrazu w słabym świetle, wyprzedzając w tym zastosowaniu FX6.

 

Za jedną z największych zalet uznaje efektywność X-OCN C2. Pliki mają zapewniać bardzo dobrą jakość, a jednocześnie zajmować mniej miejsca niż wiele formatów RAW stosowanych przez konkurencję. Bloom wyjątkowo wysoko ocenia także zapowiadany tryb 4K 240 kl./s. Jego zdaniem materiał wygląda znacznie lepiej od miękkiego Full HD 240 kl./s znanego z wcześniejszych kamer Sony. Jednocześnie przypomina, że funkcja ma zostać udostępniona dopiero w przyszłej aktualizacji.

 

Docenia większy ekran, bardzo dobry opcjonalny wizjer, skuteczny autofokus, długi czas pracy na akumulatorze i rozbudowane narzędzia filmowe. Krytykuje jednak brak możliwości robienia zdjęć, choć kamera ma fizyczny przycisk migawki. Za problem uznaje też fakt, że wizjer i uchwyt XLR nie mogą być używane jednocześnie.

 

Najwięcej zastrzeżeń dotyczy interfejsu. Bloom uważa profesjonalne menu za bardziej skomplikowane i mniej wygodne od systemu znanego z aparatów Alpha. Krytykuje częste ponowne uruchamianie kamery podczas zmiany wybranych formatów i bazowej liczby klatek, ograniczone możliwości przypisywania funkcji do pokręteł oraz niewygodny tryb odtwarzania nagrań.

 

Pomimo tych uwag nazywa FX5 najlepszą kamerą wideo, jaką dotychczas przygotowało Sony. Jego zdaniem do pełni możliwości brakuje przede wszystkim wewnętrznego, regulowanego filtra ND oraz profesjonalnych złączy znanych z większych korpusów.

 

 

PetaPixel i Jordan Drake: punkt zwrotny w podejściu Sony

 

Jordan Drake z PetaPixel podkreśla, że miał do dyspozycji egzemplarz przedprodukcyjny tylko przez około jeden dzień, dlatego jego materiał jest zbiorem pierwszych wrażeń, a nie pełnym testem. Mimo to określa FX5 jako jedną z najważniejszych kamer filmowych w historii Sony.

 

Jego zdaniem producent przez lata bardzo wyraźnie rozdzielał możliwości poszczególnych modeli. Nawet profesjonalnym kamerom często brakowało jednej lub dwóch funkcji dostępnych u konkurencji. FX5 ma być zmianą tej strategii, ponieważ łączy wewnętrzny RAW, Open Gate, zaawansowany autofokus, stabilizację i profesjonalne narzędzia podglądu w małej obudowie.

 

Drake zwraca uwagę, że różnica między materiałem RAW a standardowym zapisem wideo nie jest tak duża jak różnica między plikiem RAW a JPEG-em w fotografii. Największe korzyści dotyczą kontroli balansu bieli, odcienia i redukcji szumów. Jego zdaniem większość użytkowników nadal może być zadowolona z materiału S-Log3, a X-OCN będzie najbardziej przydatny w produkcjach przekazywanych do profesjonalnej korekcji koloru.

 

Za ograniczenie uważa początkową dostępność Open Gate wyłącznie w RAW. Wymusza to większe pliki, szybkie karty CFexpress Type A z certyfikatem VPG 400 i bardziej wymagający proces postprodukcji. Zauważa również konflikt pomiędzy mocowaniem wizjera a uchwytem XLR oraz brak wewnętrznych filtrów ND.

 

Ostatecznie Drake ocenia FX5 przede wszystkim jako zapowiedź kierunku rozwoju całej serii. Spodziewa się, że przyszły następca FX6 połączy tę samą matrycę i nowe funkcje z regulowanym filtrem ND, złączami SDI, genlockiem i innymi rozwiązaniami wymaganymi na większych planach zdjęciowych.

 

 

Sony FX5 – pierwsze wnioski

 

Cena na poziomie około 23 tys. zł sprawia, że FX5 nie będzie bezpośrednim następcą FX3 dla każdego użytkownika tej kamery. Jest raczej propozycją dla operatorów, którzy chcą zachować niewielki korpus, autofokus i stabilizację charakterystyczne dla małych kamer Sony, ale potrzebują większej elastyczności w postprodukcji oraz funkcji przejętych z profesjonalnego świata CineAlta. Liczba funkcji i nowe możliwości robią duże wrażenie w tak małym korpusie.