5G Standalone w Europie to na razie margines na poziomie 1 procenta

Pięć lat po starcie ery 5G w Europie technologia ta osiągnęła już niemal powszechny zasięg na zamieszkanych obszarach regionu. Dla większości konsumentów nadal nie jest to jednak 5G, które branża obiecywała na początku dekady. Użytkownicy nie mają sposobu, aby sprawdzić, czy 5G w ich urządzeniu działa w architekturze Non-Standalone, czyli jako warstwa radiowa 5G nadal zakotwiczona w rdzeniu 4G, czy w chmurowej architekturze Standalone, która oznacza pełne odejście od infrastruktury 4G. W całej Europie każdy duży operator ma dziś 5G SA albo w aktywnym wdrożeniu, albo w strategii rozwoju sieci, co czyni z tej technologii najważniejszy trend wśród operatorów komórkowych w regionie.

Opensignal sprawdził, w jakiej skali 5G SA zostało uruchomione i jak przekłada się to na rzeczywiste doświadczenia użytkowników. Analiza opiera się na danych Opensignal zebranych w I kwartale 2026 r. w 29 europejskich rynkach, obejmujących UE-27 z wyłączeniem Malty, a także Wielką Brytanię, Norwegię i Szwajcarię. W analizie kraje te są wspólnie określane jako region europejski.

Najważniejsze wnioski

• Zdecydowana większość czasu łączności w Europie nadal przypada na 4G. To, co użytkownicy widzą na ekranie, i to, z czym faktycznie są połączeni, to dwie różne rzeczy. Chociaż 5G Availability, czyli dostępność sygnału 5G na ekranach smartfonów użytkowników 5G, przekracza w Europie średnio 70% czasu, tylko 14,5% czasu połączenia faktycznie przypada na 5G. Infrastruktura 4G nadal obsługuje zdecydowaną większość łączności, bo 82,9% czasu.
• Szerokie wdrożenia 5G Standalone w Europie są ograniczone do 11 sieci. W I kwartale 2026 r. tylko 3 Austria, Sunrise w Szwajcarii i Movistar w Hiszpanii przenosiły ponad jedną trzecią czasu łączności użytkowników 5G do 5G SA. Na poziomie krajów skala wdrożenia SA nie koreluje obecnie z tym, jak dobrze istniejąca sieć wypada regionalnie. Operatorzy robiący największe postępy w SA często należą do europejskich maruderów, którzy traktują duże modernizacje infrastruktury jako próbę nadrobienia zaległości. 5G SA jest więc zakładem o przyszłość, stawianym nieproporcjonalnie często przez operatorów mających najwięcej do nadrobienia.
• Wzrost wydajności dzięki 5G Standalone w Europie jest realny. Najbardziej namacalny efekt 5G SA dotyczy responsywności. Dziesięciu z 11 operatorów obniża opóźnienia w 5G SA, a poprawa względem NSA wynosi od 5% do 32%. Wynik utrzymuje się niezależnie od skali wdrożenia i wyboru pasm, także tam, gdzie nie materializują się wzrosty prędkości pobierania i Consistent Quality.
• Adopcja jest napędzana strategią komercyjną, a nie możliwościami technicznymi. Europejscy operatorzy, u których udział czasu użytkowników w 5G SA jest najwyższy, czyli 3 Austria, Sunrise w Szwajcarii, Movistar w Hiszpanii, Orange w Hiszpanii i Free Mobile we Francji, uczynili 5G SA domyślną siecią dla klientów. Nie ma tu taryfy premium ani innych barier przełączenia. Operatorzy, którzy sprzedają 5G SA jako produkt premium albo rozwiązanie dla firm, pozostają w przedziale od pojedynczych do niskich dwucyfrowych wartości procentowych.
• Widmo nie jest już ograniczeniem. Pasma średnie zostały przydzielone na każdym europejskim rynku uwzględnionym w analizie. Do szerokiego wdrożenia 5G SA potrzebne są teraz determinacja w modernizacji, zagęszczanie sieci i migracja ruchu do nowego rdzenia.

Na początku 2026 r. niemal każdy duży operator zachodnioeuropejski publicznie deklarował uruchomienie 5G Standalone. Dotyczyło to wszystkich trzech operatorów ogólnokrajowych w Niemczech, wszystkich czterech we Francji i trzech sieci w Wielkiej Brytanii. Jednak w kilku przypadkach dane Opensignal pokazują, że użytkownicy spędzają zaledwie około 1% obserwowanego czasu faktycznie połączeni z siecią 5G SA.

5G SA w Europie koncentruje się w niewielkiej liczbie sieci. Na potrzeby tej analizy Opensignal definiuje 5G SA wdrożone jako sytuację, w której użytkownicy 5G spędzali co najmniej 4% czasu połączenia w 5G SA. Ten próg wyklucza operatorów z ograniczonymi albo wczesnymi wdrożeniami. W I kwartale 2026 r. kryterium spełniło tylko 11 operatorów.

Trzech największych liderów jest w osobnej lidze i przenosi ponad jedną trzecią czasu połączenia użytkowników do 5G SA: 3 Austria z wynikiem 37,1%, Sunrise w Szwajcarii z 36,7% oraz Movistar w Hiszpanii z 35,4%. Drugi poziom, od 17,1% do 8%, tworzą Orange w Hiszpanii, Free Mobile we Francji, Elisa w Finlandii i EE w Wielkiej Brytanii. Trzeci poziom, od 5,5% do 4% czasu w 5G SA, obejmuje Cosmote w Grecji, O2 w Wielkiej Brytanii, Vodafone w Niemczech i Vodafone w Wielkiej Brytanii.

Porównanie doświadczeń tej grupy operatorów w sieciach 5G SA i NSA pokazuje, że użytkownicy SA osiągali średnio 180,2 Mb/s wobec 153,2 Mb/s w NSA. Oznacza to 18% wzrost prędkości pobierania. Opóźnienie spadło o 17%, a Consistent Quality poprawiło się o maksymalnie 1,6 punktu procentowego.

Agregat ukrywa jednak ważny niuans, taki sam jak w analizach globalnych: wyniki znacząco różnią się między rynkami i operatorami. W przypadku opóźnień poprawa jest niemal powszechna. Dziesięciu z 11 operatorów zmniejsza opóźnienia w SA o 5% do 32%. Wyjątkiem jest O2 w Wielkiej Brytanii, gdzie nie odnotowano statystycznie istotnej różnicy. Elisa w Finlandii, Sunrise w Szwajcarii i Vodafone w Niemczech prowadzą z opóźnieniami 5G SA na poziomie 22-24 ms, czyli z responsywnością porównywalną ze stacjonarnymi łączami. Free Mobile we Francji notuje największą względną poprawę, wynoszącą 32,4%.

Zastąpienie starszego rdzenia pakietowego 4G chmurowym rdzeniem 5G rozdziela ruch kontrolny i użytkownika, co pozwala przetwarzać dane bliżej użytkownika końcowego zamiast kierować je przez scentralizowany węzeł. To najczytelniejsza i najbardziej powtarzalna korzyść z wdrożenia 5G SA.

W przypadku prędkości pobierania korzyści są większe, ale bardziej zależne od warunków. Najsilniejsze są tam, gdzie operatorzy łączą bogate zasoby widma z gęstym wdrożeniem pasma C. Największe względne wzrosty zanotowały Orange w Hiszpanii, gdzie 5G SA było o 53% szybsze oraz Cosmote w Grecji z poprawą o 49%. W wybranych przypadkach operatorzy widzieli prędkości pobierania w 5G SA niższe niż odpowiedniki w NSA, gdy wykorzystywano niższe pasma. Rdzeń 5G SA umożliwia bardziej efektywne wykorzystanie dostępnego widma dzięki lepszemu przydziałowi zasobów i agregacji nośnych, ale warstwa radiowa nadal odgrywa tę samą rolę w definiowaniu prędkości sieci widzianej przez użytkowników końcowych.

Consistent Quality pokazuje tę samą warunkowość. W ujęciu zagregowanym wzrósł o 1,6 punktu procentowego, ale u trzech operatorów 5G SA nie przełożyło się jeszcze na bardziej niezawodną rzeczywistą jakość. Free Mobile we Francji zajmuje pierwsze miejsce z bardzo wysokim wynikiem 94,0% 5G SA Consistent Quality i największą poprawą wśród wszystkich operatorów, wynoszącą 5,7 punktu procentowego. To efekt zarówno mocnego wdrożenia SA, jak i silnej bazowej jakości sieci. Cosmote w Grecji odnotowało szczególnie duży wzrost prędkości pobierania, ale Consistent Quality w 5G SA pozostaje niższe niż w sieci NSA, a głównym obciążeniem jest utrata pakietów. Wskazuje to raczej na wczesny etap wdrożenia niż na skutek samej architektury. Dane Opensignal z II kwartału 2026 r. pokazują poprawę doświadczenia w sieci SA Cosmote, co sugeruje dojrzewanie wdrożenia.

Operatorzy, w których sieciach użytkownicy spędzali najwięcej czasu w 5G SA, to ci, którzy podjęli decyzję komercyjną, aby SA było domyślną siecią, a nie osobną opcją premium. W każdym przypadku migracja nastąpiła w dużej, zdecydowanej skali, bez nowej taryfy i bez dodatkowych barier dla konsumentów. Połączenie zostało po prostu przeniesione do nowego rdzenia. Time on 5G SA u tych operatorów wynika więc z uruchomienia SA jako domyślnego rozwiązania w sieci, a nie z nakładania ograniczeń dostępu.

Druga grupa obejmuje europejskich pionierów technicznych, czyli operatorów, którzy najwcześniej inwestowali w network slicing, 5G-Advanced i pojemność uplinku. Jednocześnie przenoszą oni wyraźnie mniej czasu użytkowników 5G do SA, ponieważ zdecydowali się sprzedawać je jako warstwę premium albo platformę dla przedsiębiorstw, zamiast włączyć je wszystkim. To grupa znajdująca się na froncie najważniejszego wyzwania branży: jak przekształcić inwestycje sieciowe w przychody.

Trzecia grupa pokazuje najniższy Time on 5G SA w regionie. Łączą ją dalekosiężne zobowiązania: zapowiedzi ogólnokrajowych startów, wieloletnie deklaracje zasięgowe i duże programy inwestycyjne. Z wyjątkiem Danii są to także operatorzy skoncentrowani na rynkach niżej notowanych w regionie w Global Network Excellence Index Opensignal. Wielka Brytania jest najbardziej wyrazistym przypadkiem. Zajmuje ostatnie miejsce w regionalnym rankingu, 29. z 29 analizowanych rynków, a jednocześnie ma jedne z najbardziej ambitnych zobowiązań 5G SA w Europie. Wzorzec jest jasny: 5G Standalone to zakład o przyszłość, stawiany nieproporcjonalnie często przez operatorów, którzy mają najwięcej do nadrobienia.

Wzrost wydajności 5G Standalone w Europie jest realny, ale dziś nadal opisuje doświadczenie mniejszości połączeń. Nawet u liderów SA około dwie trzecie czasu połączenia nadal przypada na 4G albo 5G NSA, a średnio w Europie udział Time on 5G SA wynosi tylko 1,8%. Oczekuje się, że ta wartość szybko wzrośnie w ciągu najbliższych dwóch lat, wraz z kolejnym etapem wdrożeń w regionie.

5G SA to platforma, na której budowana jest kolejna warstwa możliwości sieciowych, od 5G-Advanced obecnie po 6G w przyszłości. Obejmuje ona bardziej wydajny uplink, deterministyczne niskie opóźnienia, bardziej granularny network slicing, precyzyjne pozycjonowanie i obsługę podłączonych urządzeń o niskiej złożoności. Standalone jest koniecznym krokiem do wszystkich tych funkcji, a każdy operator musi zdecydować, kiedy nadać priorytet jego wdrożeniu.